Files en spits
Drukste tijden op de snelweg: wanneer vertrek je het best?
De meeste files in Nederland zijn voorspelbaar. Ze ontstaan elke werkdag op dezelfde plekken, rond dezelfde tijden. Wie het patroon kent, kan er omheen plannen.
Het patroon van een gewone werkdag
Een normale werkdag kent twee pieken. De ochtendspits begint rond 6.30 uur, is het zwaarst tussen ongeveer 7.30 en 8.30 uur en ebt weg tussen 9.00 en 9.30 uur. De avondspits komt langzamer op gang, vanaf een uur of 15.30, en is meestal het zwaarst tussen 16.30 en 18.00 uur. Rond 18.30 à 19.00 uur wordt het op de meeste wegen weer rustig.
De avondspits duurt vaak langer dan de ochtendspits. 's Ochtends wil iedereen op een vaste tijd op zijn werk zijn, 's middags vertrekken mensen meer verspreid, maar komt er ook ander verkeer bij: boodschappen, kinderen ophalen, sport. Daardoor blijft het in de avondspits langer druk, ook al zijn de pieken minder scherp.
Welke dagen zijn het drukst?
Niet elke werkdag is even druk. Grofweg geldt:
- Maandag: druk in de ochtend, maar vaak iets minder dan dinsdag. Veel mensen werken op maandag thuis.
- Dinsdag en donderdag: de zwaarste dagen. Op deze dagen gaan de meeste mensen naar kantoor.
- Woensdag: in de middag een stuk drukker dan je zou verwachten, door ouders die eerder stoppen en door vrachtverkeer.
- Vrijdag: rustigere ochtend, maar een vroege en lange middagspits. Vanaf ongeveer 14.00 uur loopt het richting de kust, de Veluwe en de grens vaak al vast.
Op zaterdag en zondag zijn er weinig spitsfiles. Wel kun je op mooie dagen files verwachten richting stranden en attractieparken, en op zondagmiddag en -avond weer terug.
Het hele jaar door
Ook over het jaar heen zie je een duidelijk patroon.
- Na de zomervakantie is het meteen weer druk. De eerste weken na de vakantie in jouw regio horen bij de zwaarste van het jaar.
- De herfst (oktober en november) is de echte filemaand. Het wordt vroeg donker, het regent vaker en meer mensen pakken de auto in plaats van de fiets.
- De week voor Kerst is druk door winkelverkeer en bezoek, terwijl de periode tussen Kerst en Oud en Nieuw juist erg rustig is.
- Schoolvakanties zijn in de spits merkbaar rustiger. Omdat de regio's noord, midden en zuid niet tegelijk vrij zijn, verschilt dat per deel van het land.
- Lange weekenden zoals Hemelvaart en Pinksteren geven op de dag ervoor een vroege middagspits en vaak extra files richting de kust en de grens.
Weer en bijzondere omstandigheden
Regen heeft een groot effect op de files. Bij flinke buien rijdt iedereen voorzichtiger, de afstand tussen auto's wordt groter en de capaciteit van de weg daalt. Tegelijk stappen meer mensen van de fiets in de auto. Een regenachtige dinsdagochtend in november is daarom vaak een van de slechtste momenten van het jaar.
Ook sneeuw, ijzel en dichte mist geven meer files, maar dan vooral door ongelukken en lagere snelheden. Lees daarover de gidsen over rijden in mist en gladheid en sneeuw.
Waar staan de vaste files?
Vaste files ontstaan waar veel verkeer samenkomt: bij knooppunten, bij rijstrookversmallingen en bij stadsringen. Bekende plekken zijn de ringwegen van Amsterdam (A10) en Rotterdam, de A12 en A2 rond Utrecht en de A4 tussen Den Haag en Amsterdam. Op File-info zie je per knooppunt en per snelweg, zoals de A2 of de A12, wat er nu gemeld is.
Ochtend of avond: waar ligt het verschil?
In de ochtend rijdt het verkeer vooral de steden in. Files staan dan op de wegen richting Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Den Haag en Eindhoven, en op de ringwegen eromheen. In de avond draait de stroom om. Toch zijn de files in de avond niet simpelweg het spiegelbeeld van de ochtend. Omdat mensen verspreider naar huis gaan, duurt de drukte langer, en op plekken waar 's ochtends weinig aan de hand is, zoals bij winkelgebieden en sportparken langs de snelweg, kan het 's middags juist vastlopen.
Het vrachtverkeer speelt ook een rol. Vrachtwagens rijden veel in de nacht en vroeg in de ochtend, om de spits te ontlopen. Wie vóór 6.30 uur vertrekt, rijdt dus wel files voorbij, maar deelt de rechterstrook met veel vrachtwagens. Op drukke goederenroutes zoals de A15 bij de Rotterdamse haven en de A12 richting Duitsland merk je dat goed.
Zo kies je een slimme vertrektijd
- Kijk welke dag het is. Op dinsdag en donderdag loont het het meest om te schuiven.
- Vertrek in de ochtend vóór 7.00 uur of na 9.00 uur. Al een kwartier verschil kan veel uitmaken.
- Ga in de middag vóór 15.30 uur of na 18.30 uur weg. Op vrijdag eerder: vóór 14.00 uur.
- Kijk bij regen of slecht weer altijd vlak voor vertrek naar de actuele files, en houd rekening met extra reistijd.
- Rijd je regelmatig dezelfde route, zet dan een file-alert aan. Dan hoor je het als er iets bijzonders is.
Let op: gemiddelden zijn geen garantie
Bovenstaande tijden zijn ervaringen en gemiddelden, geen vaste regels. Eén ongeluk kan om 10.00 uur een file van tien kilometer geven, terwijl de spits op een rustige vakantiedag nauwelijks merkbaar is. Gebruik de patronen om te plannen, maar kijk vlak voor vertrek altijd even naar de live situatie.